Direct naar content

Privatiseren van pensioen stimuleert gokken in plaats van opbouwen

De wereldwijde trend om pensioenen te privatiseren is een hele grote fout. Het zorgt niet voor de beoogde investeringen in bedrijven en hun innovaties. In plaats daarvan stuwt privatisering alleen maar de aandelenkoersen omhoog, met alle risico’s van dien.

De wereldwijde trend om pensioenen te privatiseren is een hele grote fout. Het zorgt niet voor de beoogde investeringen in bedrijven en hun innovaties. In plaats daarvan stuwt privatisering alleen maar de aandelenkoersen omhoog, met alle risico’s van dien.

Het is de rotsvaste overtuiging van de Australische economieprofessor Steve Keen, auteur van standaardwerken op het gebied van nieuwe economie als Debunking Economics en Can we avoid another economic crisis? Veel landen die hoog scoren als het gaat om goede pensioenvoorzieningen laten hun burgers een deel van hun pensioen beleggen bij marktpartijen. Dat is een heilloze want economisch gezien contraproductieve weg, aldus Keen.

Het is pure tijdverspilling

“Het baart mij grote zorgen als je mensen zelf verantwoordelijk wilt maken voor hun financiële toekomst. Alsof we daar ook nog eens tijd voor hebben terwijl we kinderen opvoeden en proberen de trein te halen om op tijd op het werk te komen. Het is pure tijdverspilling. De verschuiving naar geprivatiseerde pensioenen zoals die in mijn geboorteland is gemaakt is een vergissing. Veel van de huidige hoge aandelenkoersen zijn veroorzaakt door pensioenfondsen die zichzelf goed willen positioneren. In 1983 bijvoorbeeld was in Australië, vlak na de invoering van het nieuwe pensioenstelsel, hadden pensioeninstellingen 30% van hun fondsen belegd in aandelen. Vier jaar later was dat 70%. Daarmee joegen ze de aandelenkoersen omhoog en werden ze veel gevoeliger voor dalende koersen.”

Concurreren om spaargeld

Toen de aandelenmarkten eenmaal instortten verloren de pensioeninstellingen 25% van hun waarde. “Terwijl het de bedoeling was dat ze met het pensioengeld werkkapitaal verschaften aan bedrijven waardoor ze dividend konden verkrijgen. In plaats van aandelen te kopen van nieuwe bedrijven schaften ze aandelen aan van andere financiële speculanten waardoor ze de prijzen nog verder opdreven. Dat is contraproductief vergeleken met echte investeringen in bedrijven die innoveren en nieuwe producten op de markt brengen. Ik zou dan ook liever teruggaan naar de oude situatie waarin de overheid het pensioen regelt en samen met bedrijven voor het best mogelijke investeringsklimaat zorgt. In plaats van geprivatiseerde instellingen die onderling concurreren om het spaargeld van mensen te gaan beheren en daar grote marketingbudgetten aan spenderen. Dat levert helemaal niets op voor de echte economie.”

Betere keuzes maken

Het is volgens Keen een wijdverbreide misvatting dat overheden de pensioenen niet kunnen betalen omdat daar gigantische bedragen mee gemoeid zijn. “De monetaire kosten zijn altijd op te brengen voor een overheid. Waar het echt om draait is hoe productief je economie is. Voor hoeveel mensen die niet meer werken kun je de producten en diensten opbrengen uit jouw economie op een bepaald moment? Hoe productiever je economie is, hoe groter die hoeveelheid is en hoe meer niet-werkenden je je kunt veroorloven. Pensioenfondsen worden geacht betere keuzes te maken als het gaat om investeren in goede bedrijven zodat de economie groeit. In de praktijk is die groei veel lager dan beoogd.”

Op een beschaafde manier oud worden

Keen noemt het een plicht voor elke humane samenleving om te zorgen voor mensen die niet meer in staat zijn om te werken. “Daar hoort een levensstandaard bij die hoog genoeg is om op een beschaafde manier oud te worden. Wat we echter aan het doen zijn is de toekomst van mensen afhankelijk maken van aandelenkoersen. Als die instorten hebben die mensen geen fatsoenlijk leven meer. Dat is een pervers wereldbeeld. We laten nu gepensioneerden speculeren op de aandelenmarkten terwijl ze mee zouden moeten helpen met het opvoeden van kinderen. Susan Strange schreef enkele decennia geleden al het geweldige boek Casino Capitalism. Daar zijn we dus mee bezig geweest, het stimuleren van gokken in plaats van opbouwen.”

Eindelijk van alle onzin verlost

Om een fatsoenlijke wereld op te bouwen kunnen we ons geld beter toevertrouwen aan echte ingenieurs dan aan de financiële ingenieurs, is het adagium van Keen. “Helaas zijn de echte ingenieurs de laatsten die over dat geld kunnen beschikken. Het gaat allemaal naar financial engineering. We zouden beter af zijn als iedere econoom ter wereld -inclusief ikzelf- harakiri zou plegen. Dan kunnen we helemaal opnieuw beginnen en de wereld aan de ingenieurs overlaten. Hun visie op de werking van economie is veel realistischer dan alle economische theorie bij elkaar. Dan zouden we eindelijk van al die onzin verlost zijn.”

 

Blijf op de hoogte met onze updates

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

In ons privacy statement leggen we uit hoe we met je gegevens omgaan.