Direct naar content

De aard van het corona-beestje bepaalt de gevolgen voor de portefeuille

Een virus is gecompliceerd, maar omdat het kan muteren veroorzaakt het een complexe situatie. Het laat zich niet voorspellen welk virus de griep van volgend jaar gaat veroorzaken. Wel zijn de patronen zichtbaar waarmee griep zich verspreidt over de bevolking. Met het huidige virus hangt de economische schade af van de duur van de sociale uitsluiting. Dus eerst moeten we de aard van het beestje beter leren begrijpen om de impact op onze economie te kunnen doorgronden.

Een hele nare kettingbrief

De aloude kettingbrief is goed vergelijkbaar met de manier waarop een virus zich verspreidt. Zo’n brief vraagt je om een klein bedrag over te maken naar de persoon die bovenaan de lijst staat. Vervolgens verwijder je die naam en voeg je je eigen naam onderaan de lijst toe, waarna je de brief doorstuurt aan tien mensen die je kent. Doe je dat niet, dan zal er iets vreselijks gebeuren. Deze kettingbrief is vergelijkbaar met een virus dat een voortplantingssnelheid van tien heeft. Dit geeft aan hoe snel de kettingbrief zich in potentie verspreidt. In de praktijk zullen veel mensen de brief gewoon weggooien. Andere zullen er misschien slechts een paar versturen. Van belang voor de continuïteit van de kettingbrief is het gemiddelde aantal brieven dat ieder persoon die hem ontvangt doorstuurt. Dit aantal komt overeen met wat virologen de daadwerkelijke voortplantingssnelheid noemen. Als dit magische aantal onder de 1 komt, dan sterft de kettingbrief vanzelf uit.

De geest uit de fles

Bij het reageren op een virusuitbraak zijn er twee stadia te onderscheiden. Bij de uitbraak van een potentieel gevaarlijk virus is de aanpak gericht op het doorbreken van de ketting door degenen die ziek zijn te isoleren, en de mogelijk besmette mensen in quarantaine te plaatsen. Als dit snel en krachtdadig gebeurt, is de epidemie te beheersen en sterft het virus geleidelijk uit. Deze strategie staat bekend als onderdrukking. Lukt dit niet, dan is de geest letterlijk uit de fles. De strategie is dan om te proberen om de snelheid waarmee het virus zich verspreidt af te remmen. Daardoor kan de gezondheidszorg beter omgaan met de gevolgen. Mensen die het virus overleven worden immuun en uiteindelijk wordt de bevolking collectief immuun doordat de daadwerkelijke voortplantingssnelheid onder de 1 komt.

Het griepraadsel

Van virussen wordt vaak gezegd dat ze de eenvoudigste vorm van leven zijn, maar technisch gezien voldoen ze niet aan alle criteria voor leven. Ze houden zichzelf in stand in de cellen van hun gastheer en springen over op andere organismen. Een virus heeft ruwweg tien genen, daar waar mensen er bijvoorbeeld tussen de 20.000 en 25.000 hebben. Ze zijn zo eenvoudig dat je ze in een laboratorium uit elkaar kunt halen, configureren en weer in elkaar zetten. Het griepvirus is een ingewikkeld type virus omdat het elk jaar verandert en zich zo langs vaccins en medicijnen muteert. Naast de bekende menselijke virussen bevinden zich onder dieren veel virussen die kunnen muteren en overspringen op mensen. Virussen doen dat vooral wanneer twee verschillende virussen dezelfde cel infecteren. Hun DNA vermengt zich vervolgens tot een nieuwe combinatie.

Modellen laten zien hoe verschillende politieke besluiten de snelheid van de epidemie kunnen afremmen

Hoewel een virus in detail is te beschrijven in een gecompliceerd model, blijft het een raadsel voor wetenschappers die een vaccin ertegen proberen te maken. Hun hoge mutatiesnelheid maakt virussen complex. Het maken van een effectief vaccin voor de griep van volgend jaar blijft daardoor een beetje giswerk. Om de onzekerheid te verkleinen, verzamelen en analyseren onderzoekscentra wereldwijd virusstammen. De resultaten sturen ze elk jaar in februari naar de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) die daarmee een inschatting maakt welke stammen waarschijnlijk de griep van volgend jaar veroorzaken. Vervolgens hebben fabrikanten zes maanden de tijd om een vaccin daartegen te produceren. Omdat de griepvirussen gedurende het jaar blijven muteren is dat een complexe uitdaging. Maar als er een nieuwe mutatie verschijnt, zoals het COVID-19 virus, dan is de doorlooptijd om een compleet nieuw vaccin te ontwikkelen en te produceren veel langer.

Snelheid epidemie afremmen

Het overdrachtsmodel is in zijn eenvoudigste vorm een kettingbriefmodel dat is gebaseerd op de daadwerkelijke voortplantingssnelheid van het virus. In de praktijk worden overdrachtsmodellen verfijnd door variabelen zoals bevolkingsdichtheid, de demografische opbouw, mogelijke gevolgen van de verschillende maatregelen en hoe mensen hun gedrag aanpassen. De Britse universiteit Imperial College London heeft onlangs een rapport uitgebracht dat op basis van hun overdrachtsmodel de mogelijke gevolgen aangeeft van de corona-uitbraak voor het VK en de VS. Deze modellen laten zien hoe verschillende politieke besluiten de snelheid van de epidemie kunnen afremmen en hoe lang deze politieke maatregelen van kracht moeten blijven.

Er voltrekt zich momenteel wereldwijd een humanitaire ramp in slow motion.

Als geen maatregelen zouden worden genomen voorspelt dit rapport circa 510.000 dodelijke slachtoffers in het VK. De infectie zou dan het hoogtepunt bereiken in de tweede helft van mei. Als een hele reeks maatregelen wordt getroffen, inclusief het sluiten van de scholen en sociale isolatie voor 70-plussers gedurende drie maanden, verlegt dat de piek waarschijnlijk een maand later, hetgeen de druk op de gezondheidszorg verlaagt. Maar het zou volgens de onderzoekers niet genoeg zijn om te voldoen aan de vraag naar IC-units. Artsen moeten dan mogelijk terugvallen op triage-praktijken uit de oorlog, zoals ze nu in Noord-Italië moeten prioriteren wie naar de IC mag. Zelfs als iedereen de noodzakelijke IC-zorg krijgt, wordt het dodental in het VK alleen al geschat op 250.000. Daarbij moeten we wel in gedachten houden dat deze schattingen zijn gebaseerd op aannames.

Humanitaire ramp in slow motion

In de meeste westerse landen is het beleid gericht op het vertragen van de snelheid waarmee het virus zich verspreidt. Hoe dit ook uitpakt, er voltrekt zich momenteel wereldwijd een humanitaire ramp in slow motion. Gebaseerd op de overdrachtsmodellen en de overheidsmaatregelen kunnen we een lockdown van de westerse samenleving gedurende de komende drie maanden verwachten. Aan de optimistische kant kan er een vaccin beschikbaar komen zodat collectieve immuniteit sneller wordt bereikt. Of er kan een medicijn komen dat de gevolgen van het virus verkleint. Of het virus kan muteren tot een zachtaardiger variant. Dit kan allemaal de termijn van de lockdown verkleinen.

Een crisis als deze dwingt tot omgaan met onzekerheid. Informatie is per definitie onvolledig, de omstandigheden veranderen continu en er zijn geen pasklare oplossingen. Bovendien moeten we besluiten nemen onder tijdsdruk, hetgeen de situatie nog onzekerder maakt. Daarom moeten we informatie met een zeer gevarieerde mindset beschouwen en denken in mogelijke scenario’s bij het kiezen tussen mogelijke acties en maatregelen.

De belangrijkste twee adviezen aan beslissers zijn wellicht: geef niet toe aan angst en neem geen besluiten om anderen een plezier te doen. Blijf alert en bereid je voor op het aanpassen van de beleggingsstrategieën zodra nieuwe informatie over het virus en de economische gevolgen daarvan beschikbaar komt.

Blijf op de hoogte met onze updates

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

In ons privacy statement leggen we uit hoe we met je gegevens omgaan.