Direct naar content

Ook conservatief old-boys-bolwerk profvoetbal vertoont barsten

Objectieve data-analyse en statistieken zijn belangrijker dan sentimenten. Dat is voor de voetbalwereld een nieuw en onderscheidend inzicht, merkte Pieter Zwart toen hij in 2013 bij ’s lands grootste voetbaltijdschrift binnenwandelde. Zijn stijl viel niet altijd even goed in de conservatieve voetbalwereld, maar hij schopte het in no time tot hoofdredacteur.

Vroeg of laat moeten conservatieve bolwerken zich aanpassen aan veranderende omstandigheden. Zo vertoont zelfs het gesloten wereldje van het profvoetbal barsten en kieren die licht binnenlaten, signaleert Pieter Zwart, hoofdredacteur van voetbaltijdschrift VI. Steeds vaker worden menselijke biases onderkend en dat heeft invloed op hoe bestuursbeslissingen genomen worden. Dat gebeurt net als in de pensioenwereld steeds vaker op basis van meerdere invalshoeken, zoals objectieve data-analyse, en niet op basis van sentimenten of persoonlijke meningen. Verjonging van de besturen helpt, doordat de nieuwe generatie een nieuwe visie meebrengt.

Het profvoetbal professionaliseert in hoog tempo. Salarissen, prijzenpotten, tv-gelden en transfers breken jaar in jaar uit record na record. Toch verandert de voetbalwereld zelf maar langzaam mee. Het blijft een conservatief bolwerk dat nieuwe, frisse geluiden nauwelijks toelaat. “De blik is dusdanig naar binnen gekeerd dat er geen enkel alternatief geluid is. Niemand die tegendraads denkt”, aldus Zwart.

Mening als waarheid

Ook vandaag de dag bepalen oud-profvoetballers het debat over de toekomst van de sport, binnen en buiten de gelederen van de nationale voetbalbond KNVB. “Oud-spelers kunnen vanuit hun specifieke ervaring als spelers of trainer een bijdrage leveren. Maar ze worden niet beoordeeld op de juiste criteria. Ze worden beoordeeld door andere oud-spelers en -trainers. Dus wordt hun mening als waarheid aangenomen, in plaats van dat er getoetst wordt of het klopt wat ze zeggen.”

Je zult ook wel moeten, want topsport is vooruitgang

Toch is er sprake van een kentering, zegt Zwart. “Vooral kleinere clubs, die minder wind vangen, durven nieuwe wegen in te slaan. Onder de radar veranderen zaken. Je zult ook wel moeten, want topsport is vooruitgang. Dan moet je dingen proberen en soms werken die niet. Want je concurrentie probeert dat ook. Als het dan per ongeluk wel blijkt te werken, lig je al weer achter.”

Moneyball in de polder

Een voorbeeld van een club die zo’n nieuwe weg is ingeslagen is AZ, dat het moneyball principe introduceerde. Dat is een uit het Amerikaanse honkbal overgewaaide tactiek om spelers niet te kopen op basis van emoties, waarbij biases in de weg zitten, maar door alleen te kijken naar hun statistieken. “AZ heeft een duidelijke strategie en visie. Ze weten dat ze een lager budget en kleiner achterland hebben dan de traditionele top drie. Als ze het op dezelfde manier proberen, weten ze dat ze niet gaan winnen. Dus doen ze het anders en daar richten ze de hele organisatie op in. Dan kun je meters maken”.

We gaan weer normaal doen

Toch blijft het lastig om een vernieuwende opvatting te debiteren. “Je hebt extreem weinig krediet als je niet tot de groep oud-voetballers behoort. Neem Pepijn Lijnders bij NEC. Hij behoort tot een nieuwe generatie ‘conceptrainers’. Ze hebben vaak geen voetbalachtergrond en staven hun tactieken met data. Toen Lijnders binnenkwam stond NEC bovenaan in de Eerste Divisie. Uiteindelijk zijn ze tweede geworden en hij werd met pek en veren Nijmegen uitgejaagd. Na de zomer kwam Jack de Gier, een oud-voetballer die zei ‘we gaan weer normaal doen’. Nu staat NEC al het hele seizoen in het rechterrijtje van de Eerste Divisie en er kraait geen haan naar.”

Zwart is zelf met zijn 26 jaar het boegbeeld van een nieuwe generatie voetbaljournalisten. Zijn nieuwe stijl valt niet altijd even goed in de conservatieve voetbalwereld. “Ik ben natuurlijk erg jong. Ik heb een duidelijke visie en kritiek op de voetbaljournalistiek. Niet vreemd dat ze je dan niet met een fanfare staan op te wachten. Wat dat betreft is het hetzelfde als het voetbal. Het enige wat je kan redden is resultaat.”

Feiten spreken voor zich

Hij laat als het om de visie van gevestigde orde in het profvoetbal gaat graag de feiten voor zich spreken. “Zo zouden we geen goede verdedigers meer opleiden. Terwijl we meer dan ooit verdedigers in Europese topcompetities. Virgil van Dijk bij Liverpool en Matthijs de Ligt bij Ajax zijn absolute wereldtop. Dan heb je dus niet goed gekeken. Het probleem is dat we geen aanvallers op kunnen leiden. Waar Nederland vroeger spitsen voortbracht van het kaliber Van Basten, Van Nistelrooij en Van Persie is de spoeling aanvallend nu heel dun.”

Het enige wat je kan redden is resultaat

Een ander probleem zou zijn dat er in Nederland te veel getraind en gespeeld wordt op kunstgras. “Wederom zeggen de feiten iets heel anders. Er zijn wel verschillen tussen echt gras en kunstgras, maar die zijn niet doorslaggevend.” Als voorbeeld noemt hij IJsland waar kunstgras juist wordt gezien als reden achter het recente succes. Andere landen met een vergelijkbaar klimaat als Nederland zoals Rusland en Oekraïne spelen eveneens op kunstgras zonder dat daar een meetbaar negatief effect is.

Verkeerde aannames

Sleutelfiguren in het profvoetbal bevestigen elkaar alleen maar in het verkeerde beeld: dat we goed zijn in aanvallen. “Dan krijg je verkeerde aannames. Zoals dat we technisch heel goed zijn maar meer aandacht moeten besteden aan het fysieke aspect. Uitgaande van overtuigingen die er jaar op jaar zijn ingesleten zonder na te gaan of het eigenlijk wel klopt. Dit wordt alleen maar versterkt door uitsluitend mensen met dezelfde achtergrond bij elkaar te zetten.”

Blijf op de hoogte met onze updates

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

In ons privacy statement leggen we uit hoe we met je gegevens omgaan.