Skip to content

Wat te doen met de balans van het pensioenfonds in tijden van corona?

Vooraf vastgelegd dynamisch beleid is ten tijde van een crisis een pre.

Bij pensioenfondsen met vooraf vastgelegd dynamisch beleid was bij de uitbraak van corona geen paniek aan tafel: er was al goed over nagedacht wat te doen in deze situatie en dat gaf rust. Nu is het zaak om goed te evalueren en onder meer met de coronascenario’s het beleid aan te scherpen.

Door Manon ten Voorde, strategisch risicoadviseur

Pensioenfondsen werden in maart in hoog tempo met een verslechterende dekkingsgraad Manon ten Voorde Cardanogeconfronteerd en stonden voor het vraagstuk wat te doen met de balans en met name het herbalanceringsbeleid. Vasthouden aan het vastgelegde beleid of gemotiveerd afwijken? Een vraagstuk dat onder hoge druk moest worden beantwoord terwijl de situatie rondom corona en in financiële markten van dag tot dag veranderde. Midden in een crisis is het nooit het juiste moment om radicale beslissingen te nemen, angst is nooit een goede raadgever.

Vrijwel alle pensioenfondsen stelden een crisisplan in werking en startten een crisisteam op, zodat snel en efficiënt besluitvorming kon plaatsvinden. Crisisplannen boden echter over het algemeen geen houvast voor het te voeren beleid. Het voordeel van het van te voren vastleggen van beleid voor verschillende dekkingsgraadniveaus is dat je dat wel hebt en weet wat je met je risicoprofiel en beleggingsstrategie gaat doen.

Spanning en onzekerheid in alle bestuurskamers

In algemene zin zagen we dat Nederlandse pensioenfondsen vasthielden aan hun beleid, of dat nu wel vooraf dynamisch vastgelegd was voor verschillende dekkingsgraadniveaus of niet. Tegelijkertijd had iedereen het idee dat er wel iets aangepast zou moeten worden, gegeven de sterk veranderde omstandigheden. Dit gevoel werd voor een groot deel ingegeven door angst en onzekerheid: niemand wist wat op dat moment het juiste besluit was.

Bij fondsen die één beleid vastgelegd hebben voor alle dekkingsgraadniveaus (één vaste beleggingsmix), leverde dit duidelijk meer spanning en stress op dan bij fondsen die wél een dynamisch balansbeleid voeren. Dat is ook wel logisch; een aanpassing van het beleggingsbeleid is bij niet-dynamisch beleid ‘opt in’. Je moet dan een actieve keuze maken om af te wijken van het geldende beleid. Deze beslissing is moeilijk om te nemen in een kort tijdsbestek, onder druk, en met veel onzekerheid in de markten. Een heel andere beleving ontstaat wanneer je je vooraf committeert aan andere keuzes.

‘Opt-out’ en default beleid bij voorbereide fondsen gaf rust

Bij de fondsen met vooraf vastgelegd dynamisch fondsbeleid is juist sprake van ‘opt-out’. Zij hadden vooraf al grondig nagedacht over hoe het beleid eruit moet zien bij een veel lagere dekkingsgraad. Neem je dan minder risico? Is dat haalbaar of leidt dat tot een poverty trap waar je steeds moeilijker uit komt? In een ‘neutrale’ situatie kan je hier veel objectiever naar kijken en over besluiten dan midden in een crisis. Toen die crisis zich zoals nu door corona daadwerkelijk voordeed, lag er al een default beleid vast met een vooraf vastgesteld risicobudget, waarin ook specifiek nagedacht was over hele lage dekkingsgraden. Natuurlijk werd dat beleid niet blind uitgevoerd. We hebben getoetst of gehanteerde uitgangspunten nog wel standhielden. Iedere crisis is immers uniek; het is belangrijk goed te blijven nadenken en kritisch te kijken naar de situatie.

Gebruik van stress-scenario’s bij het bepalen van dynamisch balansbeleid

De praktijk in deze coronacrisis bewijst dus het nut van vooraf vastgelegd balansbeleid voor verschillende dekkingsgraadniveaus. Maar hoe bepaal je dan de mate van risico die je wilt nemen op de balans? Hiervoor gebruiken wij vaak stress-scenario’s. Dit kan bijvoorbeeld de Cardano-scenariostudie zijn, maar ook een fondsspecifiek scenario. Op basis van de impact die dergelijke scenario’s op de balans hebben kan een bestuur bepalen wat bij de risicobereidheid van het fonds past: de maximale impact die een scenario mag hebben. Bij een goede financiële uitgangspositie (hoge dekkingsgraad) kan dit heel anders zijn dan bij een slechte.

Impact coronacrisis dwingt tot evaluatie beleid en nieuwe scenario’s

De voorliggende vraag is nu of de gehanteerde stress-scenario’s nog relevant zijn. Zo hebben we met verschillende klanten gesproken over hoeveel de rente kan dalen. Zien we een 30-jaarsrente van -1,25%, zoals we in ons depressiescenario aannemen, nog steeds als een plausibel stress-scenario? En wat is mogelijk voor aandelen? Konden die na de daling van 30% half maart nogmaals 50% dalen, zoals in veel scenario’s wordt aangenomen? Dit zijn relevante discussies en mede daaruit volgde een uitbreiding van de scenariostudie in april.

Deze update met coronascenario’s die we onlangs op deze website gepubliceerd hebben, kan relevante input zijn voor beslissingen over herbalancering en een weerbare beleggingsstrategie in deze ongekende tijd. Deze scenario’s zijn specifiek gericht op de coronacrisis en de mogelijke gevolgen hiervan. Toekomstgerichte scenario’s bieden nu een beter kompas dan het werken met historische data in simulatiemodellen. Het discussiëren over de toekomstscenario’s is belangrijk: we merken dat ze bestuurders houvast geven en helpen om de ontwikkelingen die we zien beter te begrijpen en te plaatsen. Ze doorgronden de nieuwe aanjagers van verandering en maken de onderlinge verbanden duidelijk.